กองทุนบำเน็จบำนาญข้าราชการ

เมื่อสมาชิก กบข. เสียชีวิต ตามพระราชบัญญัติกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ พ.ศ. 2539 มาตรา 59 กำหนดให้จ่ายเงินสะสมเงินสมทบ และผลประโยชน์ตอบแทนเงินดังกล่าวแก่ผู้มีสิทธิรับมรดกของสมาชิกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.)ซึ่ง กบข. กำหนดให้ผู้มีสิทธิรับมรดกของสมาชิกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือผู้จัดการมรดกเป็นผู้ยื่นคำขอรับเงินจากกองทุน โดยบบุคคลที่เป็นทายาทและมีสิทธิรับเงินตามกฎหมาย มีดังนี้

1. ผู้รับพินัยกรรม ในการยื่นเรื่องขอรับเงินจากกองทุนให้มีการจัดตั้งผู้จัดการมรดก
2. ผู้จัดการมรดก คือ ผู้มีสิทธิและหน้าที่ในการจัดการมรดกของผู้ตายให้กับทายาทลำดับต่าง ๆ โดยผู้จัดการมรดก มี 2 ประเภท คือ
   • ผู้จัดการมรดกที่ศาลแต่งตั้งขึ้น โดยการร้องขอของทายาท
   • ผู้จัดการมรดกโดยพินัยกรรม คือ ผู้ที่สมาชิกได้ทำพินัยกรรมและแต่งตั้งไว้ทั้งนี้ ในการยืนเรื่องขอรับเงินจาก กบข. กรณีของผู้จัดการมรดก จะต้องคัดสำเนาคำสั่งศาลที่แต่งตั้งผู้จัดการมรดกมาประกอบการขอรับเงินด้วย
3. ทายาทโดยธรรม คือ ทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกตาม ป.พ.พ.มาตรา 1629 ซึ่งได้แก่ คู่สมรสและทายาท 6 ลำดับ โดยมีสิทธิได้รับตามลำดับก่อนหลัง ดังนี้

   ลำดับที่ 1	ผู้สืบสันดาน คือ บุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย โดยบุตรทุกคนจะได้ส่วนแบ่งเท่ากัน คนละ 1 ส่วนในกรณีที่ผู้เสียชีวิตมีคู่สมาส คู่สมรสได้ส่วนแบ่งเท่าบุตร 1 คน
   ลำดับที่ 2	บิดามารดาที่สมรสกันตามกฎหมาย ซึ่งบิดาและมารดาแต่ละคนจะได้รับส่วนแบ่งเท่ากับบุตรของสมาชิกผู้เสียชีวิต
   ลำดับที่ 3	พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน (หากไม่มี ทายาทลำดับ 1 และ 2 ลำดับ 3 จึงจะมีสิทธิได้รับเงินของสมาชิก)
   ลำดับที่ 4	พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดาเดียวกัน (หากไม่มี ทายาทลำดับ 1 ถึง 3 ลำดับ 4 จึงจะมีสิทธิได้รับเงินของสมาชิก)
   ลำดับที่ 5	ปู่ ย่า ตา ยาย (หากไม่มี ทายาทลำดับ 1 ถึง 4 ลำดับ 5 จึงจะมีสิทธิได้รับเงินของสมาชิก)
   ลำดับที่ 6	ลุง ป้า น้า อา (หากไม่มี ทายาทลำดับ 1 ถึง 5 ลำดับ 6 จึงจะมีสิทธิได้รับเงินของสมาชิก)

ความหมาย

การรับมรดกแทนที่ จะมีขึ้นเมื่อทายาทโดยธรรมตามมาตรา 1629 ลำดับที่ (1) ผู้สืบสันดาน (3) พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน (4)พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดาเดียวกัน หรือ (6) ลุง ป้า น้า อา ได้ถึงแก่ความตายก่อนเจ้ามรดกหรือถูกกำจัดก่อนเจ้ามรดกตาย ตามมาตรา 1639 ถึง 1645 ผู้สืบสันดานของทายาทโดยธรรมผู้นั้นมีสิทธิรับมรดกแทนที่ในส่วนมรดกของผู้นั้น ถ้ามีผู้รับมรดกแทนที่หลายคนก็แบ่งส่วนคนละเท่าๆ กัน และถ้าผู้สืบสันดานซึ่งเป็นผู้รับมรดกแทนที่คนใดคนหนึ่งตายไปเสียก่อนหรือถูกกำจัดมิให้รับมรดกก่อนเจ้ามรดกตาย ผู้สืบสันดานของผู้นั้นก็รับมรดกแทนที่ต่อไปอีกทำนองเดียวกันเรื่อยไปเช่นนี้จนหมดสาย

ผู้สืบสันดานที่มีสิทธิรับมรดกแทนที่ต้องเป็นผู้สืบสันดานโดยตรง ซึ่งหมายถึงผู้สืบสันดานที่เป็นผู้สืบสายโลหิตที่แท้จริงของผู้นั้น

ตัวอย่าง นายดำ เป็นโสด เสียชีวิตในปี 2550 มีเงินมรดกจำนวน 3 ล้านบาท บิดามารดาของนายดำเสียชีวิตไปนานแล้ว นายดำมีพี่น้องร่วมบิดามารดา 3 คน คือนายหนึ่ง นายสอง และนายสาม นายหนึ่งเสียชีวิตแล้วตั้งแต่ ปี 2548 แต่มีบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย1 คน คือนายเอก ดังนั้น มรดกของนายดำจะตกแก่พี่น้องทั้ง 3 คนซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมลำดับที่ 3 คนละส่วนเท่าๆ กัน คนละ 1 ล้านบาท แต่เนื่องจากนายหนึ่งได้เสียชีวิตไปก่อนนายดำ นายเอกซึ่งเป็นผู้สืบสันดานโดยตรงของนายหนึ่งจึงเป็นผู้มีสิทธิรับมรดกแทนที่ในส่วนของนายหนึ่งจำนวน 1 ล้านบาท